.
انواع داروهای ضد بیماری‌های
روحی و روانی و زمان مصرف آنها
اختلالات روحی و روانی می‌توانند بر احساسات، افکار، رفتار، خواب، روابط اجتماعی و حتی عملکرد روزمره فرد تأثیر بگذارند. افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی، اختلالات مرتبط با حملات پانیک و اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در روند درمان آنها از داروهای روان‌پزشکی استفاده شود. داروهای مورد استفاده برای این اختلالات یک گروه واحد نیستند و هر دسته از داروها کاربرد، نحوه اثرگذاری، عوارض و شرایط مصرف متفاوتی دارد.
یکی از پرسش‌های مهم افرادی که برای مشکلات سلامت روان دارو دریافت می‌کنند این است که انواع داروهای بیماری‌های روحی و روانی کدام‌اند و بهترین زمان مصرف آنها چه زمانی است. پاسخ این سؤال برای همه داروها یکسان نیست. بعضی داروها معمولاً به شکل منظم و روزانه مصرف می‌شوند، بعضی داروها ممکن است به دلیل ایجاد خواب‌آلودگی در ساعات خاصی از روز تجویز شوند و برخی دیگر به دلیل تأثیر احتمالی بر خواب یا میزان هوشیاری، نیاز به زمان‌بندی متفاوتی دارند.
در این مقاله از مجله اینترنتی رفیق، مهم‌ترین گروه‌های داروهای روان‌پزشکی، کاربرد آنها، زمان مصرف، ارتباط مصرف دارو با غذا، عوارض احتمالی، نکات مربوط به قطع دارو و موارد مهمی که هنگام مصرف این داروها باید بدانید را بررسی می‌کنیم. نکته مهم این است که زمان دقیق مصرف هر دارو به نام دارو، شکل دارویی، علت تجویز، شرایط جسمی فرد و نظر پزشک بستگی دارد و نباید بر اساس اطلاعات عمومی، برنامه مصرف شخصی ایجاد یا تغییر داده شود.
داروهای بیماری‌های روحی و روانی چیستند؟
داروهای بیماری‌های روحی و روانی یا داروهای روان‌پزشکی، داروهایی هستند که برای کنترل یا کاهش علائم برخی اختلالات روانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این داروها می‌توانند بر فعالیت برخی مواد شیمیایی و مسیرهای عصبی مغز تأثیر بگذارند و به کنترل علائمی مانند افسردگی، اضطراب، نوسانات شدید خلق، توهم، هذیان، بی‌قراری یا مشکلات مربوط به توجه و تمرکز کمک کنند.
داروهای روان‌پزشکی شامل گروه‌های مختلفی هستند. داروهای ضدافسردگی، داروهای ضداضطراب، داروهای ضدروان‌پریشی، تثبیت‌کننده‌های خلق و بعضی داروهای مورد استفاده در اختلال ADHD از مهم‌ترین گروه‌ها محسوب می‌شوند. مؤسسه ملی سلامت روان آمریکا نیز داروهای مورد استفاده در سلامت روان را بر اساس کاربرد و گروه دارویی دسته‌بندی کرده و تأکید می‌کند که پاسخ افراد به داروها می‌تواند متفاوت باشد و گاهی پیدا کردن داروی مناسب نیازمند پیگیری و تنظیم درمان توسط متخصص است.
به همین دلیل، نمی‌توان یک داروی مشخص را برای تمام افرادی که علائم مشابهی دارند مناسب دانست. تشخیص دقیق بیماری، بررسی سوابق پزشکی، داروهای همزمان و وضعیت جسمی فرد در انتخاب درمان اهمیت دارد.
انواع داروهای بیماری‌های روحی و روانی
انواع داروهای بیماری‌های روحی و روانی را می‌توان در چند گروه اصلی قرار داد. هر گروه برای شرایط مشخصی استفاده می‌شود و حتی داروهای متعلق به یک گروه نیز ممکن است از نظر اثر، عوارض و زمان مصرف با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
داروهای ضدافسردگی
داروهای ضدافسردگی یکی از شناخته‌شده‌ترین گروه‌های داروهای روان‌پزشکی هستند. این داروها برای درمان افسردگی استفاده می‌شوند و در بعضی شرایط ممکن است برای برخی اختلالات اضطرابی و مشکلات دیگر نیز تجویز شوند. از گروه‌های شناخته‌شده ضدافسردگی می‌توان به SSRIها، SNRIها و برخی داروهای قدیمی‌تر مانند داروهای سه‌حلقه‌ای و مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز اشاره کرد.
فلوکستین، سرترالین، اس‌سیتالوپرام و پاروکستین نمونه‌هایی از داروهایی هستند که در گروه SSRI قرار می‌گیرند، اما انتخاب میان آنها باید بر اساس تشخیص و شرایط فرد انجام شود. تفاوت در تحمل عوارض، بیماری‌های همراه و داروهای دیگری که فرد مصرف می‌کند می‌تواند در انتخاب دارو مؤثر باشد.
زمان مصرف داروهای ضدافسردگی
زمان مصرف داروهای ضدافسردگی به نوع دارو و واکنش بدن فرد بستگی دارد. برخی افراد ممکن است با مصرف یک دارو احساس خواب‌آلودگی کنند، در حالی که فرد دیگری ممکن است با همان دارو تغییراتی در خواب یا میزان هوشیاری تجربه کند. بنابراین نمی‌توان گفت تمام داروهای ضدافسردگی باید صبح یا شب مصرف شوند.
در بسیاری از موارد، مهم است دارو طبق برنامه مشخص و در ساعت تقریباً ثابتی مصرف شود. اگر پزشک زمان خاصی را تعیین کرده است، بیمار نباید بدون مشورت، ساعت مصرف را تغییر دهد.
همچنین نباید انتظار داشت تمام داروهای ضدافسردگی بلافاصله پس از اولین مصرف اثر کامل خود را نشان دهند. بر اساس اطلاعات NIMH، ممکن است برای مشاهده اثر کامل داروهای ضدافسردگی حدود چند هفته زمان لازم باشد و در برخی موارد این بازه حدود ۴ تا ۸ هفته عنوان می‌شود.
داروهای ضداضطراب
اضطراب یکی از مشکلات شایع سلامت روان است و می‌تواند به شکل نگرانی مداوم، ترس، بی‌قراری، تنش، اختلال خواب و در برخی افراد به صورت حملات پانیک ظاهر شود. درمان دارویی اضطراب به نوع اختلال بستگی دارد و ممکن است پزشک از داروهای ضدافسردگی، بعضی داروهای ضداضطراب یا در شرایط خاص از داروهای دیگر استفاده کند.
بنابراین عبارت «داروی اضطراب» به یک داروی خاص اشاره نمی‌کند. نوع درمان باید بر اساس تشخیص اختلال اضطرابی و وضعیت فرد انتخاب شود.
بنزودیازپین‌ها
بنزودیازپین‌ها گروهی از داروها هستند که در شرایط مشخصی برای اضطراب، حملات پانیک، بی‌خوابی و بعضی مشکلات دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند. آلپرازولام، کلونازپام، لورازپام و دیازپام از نمونه‌های شناخته‌شده این گروه هستند.
یکی از ویژگی‌های این داروها این است که می‌توانند نسبتاً سریع روی برخی علائم اثر بگذارند، اما در مقابل، خطر سوءمصرف، وابستگی جسمی و علائم ترک نیز اهمیت دارد. FDA درباره این خطرات هشدار داده و تأکید کرده است که بنزودیازپین‌ها نباید بدون برنامه پزشکی به صورت ناگهانی قطع شوند.
همچنین ترکیب بنزودیازپین‌ها با الکل یا بعضی داروهای دیگر می‌تواند خطر عوارض جدی، از جمله مشکلات تنفسی، را افزایش دهد. به همین دلیل پزشک و داروساز باید از تمام داروها و موادی که فرد مصرف می‌کند اطلاع داشته باشند.
زمان مصرف داروهای ضداضطراب
زمان مصرف داروهای ضداضطراب به نوع دارو بستگی دارد. بعضی داروها برای مصرف منظم و بعضی برای شرایط مشخص تجویز می‌شوند. بنابراین نمی‌توان یک زمان مصرف واحد برای همه داروهای ضداضطراب تعیین کرد.
اگر دارویی باعث خواب‌آلودگی شود، پزشک ممکن است زمان مصرف آن را متناسب با این عارضه تنظیم کند. در مقابل، اگر دارو روی خواب تأثیر منفی داشته باشد، ممکن است زمان مصرف متفاوتی در نظر گرفته شود. تصمیم نهایی باید بر اساس داروی مشخص و دستور پزشک باشد.
بوسپیرون
بوسپیرون یکی دیگر از داروهایی است که ممکن است برای برخی اختلالات اضطرابی استفاده شود. این دارو با بنزودیازپین‌ها تفاوت دارد و برای اثرگذاری مناسب باید طبق برنامه و به صورت منظم مصرف شود. بنابراین نباید انتظار داشت که بوسپیرون مانند یک داروی آرام‌بخش سریع‌الاثر، بلافاصله اضطراب را از بین ببرد.
داروهای ضدروان‌پریشی
داروهای ضدروان‌پریشی یا آنتی‌سایکوتیک‌ها برای کنترل علائم روان‌پریشی مورد استفاده قرار می‌گیرند. علائم روان‌پریشی می‌توانند شامل توهم، هذیان و اختلال در ارتباط با واقعیت باشند.
این داروها در درمان بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی کاربرد دارند و برخی از آنها در درمان اختلال دوقطبی و بعضی شرایط دیگر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. داروهای ضدروان‌پریشی به دو گروه کلی نسل اول و نسل دوم تقسیم می‌شوند و داروهای نسل دوم در شرایط مختلف کاربرد گسترده‌ای دارند.
ریسپریدون، اولانزاپین، کوئتیاپین و آریپیپرازول از نمونه‌های شناخته‌شده داروهای ضدروان‌پریشی هستند، اما کاربرد هر دارو و زمان مصرف آن باید با توجه به شرایط فرد تعیین شود.
زمان مصرف داروهای ضدروان‌پریشی
زمان مصرف داروهای ضدروان‌پریشی یکسان نیست. بعضی از این داروها می‌توانند خواب‌آلودگی ایجاد کنند و برخی دیگر ممکن است تأثیر متفاوتی بر میزان هوشیاری یا خواب داشته باشند. به همین دلیل پزشک ممکن است زمان مصرف را بر اساس پاسخ فرد به دارو تنظیم کند.
درمان با این داروها نیز ممکن است به زمان نیاز داشته باشد. NIMH گزارش می‌کند که برخی علائم مانند بی‌قراری و توهم ممکن است طی روزهای ابتدایی درمان کاهش پیدا کنند، در حالی که برخی علائم دیگر ممکن است چند هفته برای بهبود نیاز داشته باشند و اثر کامل برخی داروهای ضدروان‌پریشی ممکن است تا حدود شش هفته زمان ببرد.
کلوزاپین یکی از داروهای بیماری‌های روحی و روانی
کلوزاپین یکی از داروهای مهم ضدروان‌پریشی است که در شرایط خاص و از جمله برای برخی افرادی که به درمان‌های معمول پاسخ کافی نداده‌اند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. مصرف این دارو نیازمند نظارت پزشکی و آزمایش‌های منظم خون است، زیرا می‌تواند عارضه‌ای جدی ایجاد کند که نیاز به تشخیص و پیگیری پزشکی دارد.
به همین دلیل کلوزاپین از جمله داروهایی نیست که بتوان مصرف آن را بدون نظارت پزشک شروع، متوقف یا تغییر داد.
داروهای تثبیت‌کننده خلق
تثبیت‌کننده‌های خلق بیشتر در درمان اختلال دوقطبی و کنترل دوره‌های شدید تغییرات خلق کاربرد دارند. لیتیوم و برخی داروهای ضدتشنج مانند والپروات ممکن است در شرایط مشخص به عنوان تثبیت‌کننده خلق مورد استفاده قرار گیرند.
هدف از استفاده این داروها می‌تواند کاهش شدت یا دفعات دوره‌های شیدایی و افسردگی و کمک به حفظ ثبات خلق در طولانی‌مدت باشد. انتخاب دارو به نوع اختلال، مرحله بیماری و شرایط جسمی فرد بستگی دارد.
لیتیوم و زمان مصرف آن
لیتیوم یکی از مهم‌ترین تثبیت‌کننده‌های خلق است که در درمان اختلال دوقطبی و دوره‌های شیدایی کاربرد دارد. مصرف لیتیوم با سایر داروهای روان‌پزشکی تفاوت‌هایی دارد و معمولاً نیازمند پایش دقیق سطح دارو در خون و بررسی وضعیت کلیه و تیروئید است.
طبق اطلاعات NHS، لیتیوم معمولاً یک بار در روز و اغلب شب مصرف می‌شود و توصیه می‌شود زمان مصرف آن تا حد امکان ثابت باشد. لیتیوم را می‌توان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، اما بیمار باید دستور پزشک و برنامه پایش آزمایشگاهی را رعایت کند.
یکی از نکات مهم درباره لیتیوم این است که فرد نباید مقدار آن را خودسرانه تغییر دهد یا بدون نظر پزشک مصرف آن را قطع کند. NHS تأکید می‌کند که قطع لیتیوم باید به صورت تدریجی و تحت نظر پزشک انجام شود.
داروهای بیماری‌های روحی و روانی در اختلال دوقطبی
درمان اختلال دوقطبی با توجه به مرحله بیماری و شرایط فرد انجام می‌شود. داروهای تثبیت‌کننده خلق و برخی داروهای ضدروان‌پریشی از گزینه‌های مهم درمانی هستند. در برخی افراد، داروهای ضدافسردگی نیز ممکن است در کنار سایر داروها مورد استفاده قرار گیرند.
نکته مهم این است که در اختلال دوقطبی، داروی ضدافسردگی نباید خودسرانه و به تنهایی مصرف شود. NIMH توضیح می‌دهد که مصرف ضدافسردگی به تنهایی در فرد مبتلا به اختلال دوقطبی می‌تواند خطر تحریک دوره شیدایی یا چرخه سریع تغییرات خلق را افزایش دهد.
این موضوع اهمیت تشخیص دقیق را نشان می‌دهد. برای مثال، فردی که صرفاً احساس افسردگی دارد نباید بدون ارزیابی متخصص تصور کند که هر داروی ضدافسردگی برای او مناسب است.
داروهای مورد استفاده در ADHD
اختلال کم‌توجهی و بیش‌فعالی یا ADHD نیز در برخی افراد با دارو درمان می‌شود. بعضی داروهای محرک و داروهای غیرمحرک می‌توانند برای کنترل علائم این اختلال مورد استفاده قرار بگیرند.
زمان مصرف این داروها به نوع دارو و شکل دارویی آن بستگی دارد. برخی فرآورده‌ها کوتاه‌اثر هستند و برخی برای مدت طولانی‌تری اثر می‌کنند. از آنجا که بعضی از این داروها ممکن است روی خواب تأثیر بگذارند، زمان مصرف باید بر اساس نسخه و شرایط فرد تنظیم شود.
بهترین زمان مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی
بهترین زمان مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی برای همه داروها یکسان نیست. مهم‌ترین عامل، نوع دارو و دستور پزشک است. علاوه بر آن، عوارض دارو نیز می‌تواند در تعیین ساعت مصرف نقش داشته باشد.
اگر دارویی باعث خواب‌آلودگی شود، ممکن است پزشک مصرف آن را به ساعات پایانی روز نزدیک کند. اگر دارو باعث افزایش هوشیاری یا اختلال خواب شود، ممکن است زمان مصرف آن متفاوت باشد. البته این موضوع درباره همه داروها صدق نمی‌کند و نباید بدون بررسی داروی مشخص، زمان مصرف آن را تغییر داد.
در بسیاری از داروهای روان‌پزشکی، منظم بودن مصرف اهمیت زیادی دارد. یعنی فرد باید دارو را مطابق برنامه‌ای که برای او تعیین شده مصرف کند و از تغییر مداوم ساعت مصرف یا حذف خودسرانه نوبت‌ها خودداری کند.
مصرف داروهای روان‌پزشکی قبل یا بعد از غذا
اینکه داروی روان‌پزشکی قبل از غذا، بعد از غذا یا همراه غذا مصرف شود، به نوع دارو بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان یک قانون مشترک برای تمام داروهای روان‌پزشکی تعیین کرد.
برخی داروها را می‌توان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، در حالی که برای بعضی داروها رعایت دستور مربوط به غذا اهمیت بیشتری دارد. برای مثال، لیتیوم طبق اطلاعات NHS می‌تواند با غذا یا بدون غذا مصرف شود.
به همین دلیل، برای هر دارو باید دستور مصرف همان دارو بررسی شود. بروشور دارو، نسخه پزشک و راهنمای داروساز منابع مناسب‌تری برای تعیین رابطه دارو با غذا هستند.
آیا داروهای روان‌پزشکی عوارض دارند؟
بله. مانند سایر داروها، داروهای روان‌پزشکی نیز ممکن است باعث عوارض جانبی شوند. نوع عارضه به داروی مصرفی، مقدار تجویزشده، مدت درمان و شرایط جسمی فرد بستگی دارد.
داروهای ضدافسردگی ممکن است در برخی افراد باعث مشکلات گوارشی، سردرد، تغییرات خواب یا مشکلات جنسی شوند. بعضی از عوارض ممکن است در ابتدای درمان بیشتر باشند و با ادامه درمان کاهش پیدا کنند، اما هر عارضه جدید یا شدید باید با پزشک مطرح شود.
داروهای ضدروان‌پریشی نیز می‌توانند عوارض متفاوتی ایجاد کنند و در مورد برخی از آنها پزشک ممکن است وزن، قند خون و چربی‌های خون را در طول درمان بررسی کند.
بنزودیازپین‌ها نیز می‌توانند خواب‌آلودگی و مشکلات مربوط به هوشیاری ایجاد کنند و خطر وابستگی و علائم ترک در آنها اهمیت ویژه‌ای دارد.
تداخل دارویی در داروهای بیماری‌های روحی و روانی
تداخل دارویی یکی از موضوعات مهم در مصرف داروهای روان‌پزشکی است. ممکن است یک دارو با داروی دیگری، الکل، مواد مخدر یا حتی بعضی داروهای بدون نسخه تداخل داشته باشد.
برای مثال، FDA درباره خطرات مصرف بنزودیازپین‌ها همراه با الکل و برخی داروهای تضعیف‌کننده سیستم عصبی مرکزی هشدار داده است. ترکیب برخی از این مواد می‌تواند خطر عوارض جدی را افزایش دهد.
در مورد لیتیوم نیز مصرف برخی داروها و تغییرات وضعیت آب بدن می‌تواند بر سطح لیتیوم خون اثر بگذارد. به همین دلیل بیمارانی که لیتیوم مصرف می‌کنند باید پزشک یا داروساز را از داروهای جدیدی که قصد مصرف آنها را دارند مطلع کنند.
آیا می‌توان داروهای روان‌پزشکی را خودسرانه قطع کرد؟
قطع خودسرانه داروهای روان‌پزشکی توصیه نمی‌شود. حتی اگر فرد احساس کند علائم بیماری کاملاً برطرف شده‌اند، این موضوع لزوماً به معنی پایان نیاز به درمان نیست.
NIMH توصیه می‌کند افراد داروی تجویزشده را بدون کمک متخصص قطع نکنند. گاهی قطع ناگهانی می‌تواند باعث بازگشت علائم یا ایجاد مشکلات ناشی از قطع دارو شود.
این مسئله درباره بنزودیازپین‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. FDA هشدار داده است که قطع ناگهانی یا کاهش سریع مقدار این داروها می‌تواند باعث علائم ترک شدید، از جمله تشنج، شود و کاهش آنها باید با برنامه تدریجی و تحت نظر پزشک انجام شود.
لیتیوم نیز نباید خودسرانه قطع شود و در صورت تصمیم به پایان درمان، کاهش آن باید طبق نظر پزشک انجام شود.
اگر یک نوبت داروی روان‌پزشکی را فراموش کنیم چه کنیم؟
نحوه برخورد با فراموش کردن یک نوبت دارو به نوع دارو بستگی دارد. برای برخی داروها ممکن است بتوان نوبت فراموش‌شده را پس از یادآوری مصرف کرد، در حالی که برای برخی دیگر بهتر است نوبت فراموش‌شده کنار گذاشته شود.
بنابراین نباید برای جبران نوبت فراموش‌شده، مقدار بیشتری از دارو مصرف کرد مگر اینکه دستور مشخصی از پزشک یا بروشور دارو وجود داشته باشد. برای داروهای خاصی مانند لیتیوم، NHS دستورالعمل مشخصی برای نوبت فراموش‌شده ارائه کرده و تأکید می‌کند که نباید دو نوبت را همزمان مصرف کرد.
نکات مهم هنگام مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی
مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی باید دقیقاً مطابق نسخه و دستور پزشک انجام شود. نام یک دارو به تنهایی برای تعیین مقدار یا ساعت مصرف آن کافی نیست و عواملی مانند نوع بیماری، شکل دارویی، داروهای همزمان و شرایط جسمی فرد باید در نظر گرفته شوند.
هر بار که داروی جدیدی برای فرد تجویز می‌شود، بهتر است پزشک یا داروساز از تمام داروهای دیگر، مکمل‌ها و مواد مصرفی او اطلاع داشته باشد. این کار می‌تواند به شناسایی تداخل‌های احتمالی کمک کند.
اگر بعد از شروع یک داروی روان‌پزشکی عارضه شدید، تغییر غیرعادی رفتار، اختلال شدید هوشیاری، مشکلات تنفسی، تشنج یا علائم غیرعادی جدی ایجاد شد، باید فوراً از خدمات پزشکی کمک گرفت. در مورد داروهایی مانند لیتیوم یا کلوزاپین نیز انجام آزمایش‌ها و پایش‌های پزشکی تعیین‌شده اهمیت بسیار زیادی دارد.
همچنین مصرف الکل همراه برخی داروهای روان‌پزشکی می‌تواند خطرناک باشد و در مورد بنزودیازپین‌ها FDA به طور مشخص نسبت به این ترکیب هشدار داده است.
سوالات متداول
بهترین زمان مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی چه زمانی است؟
بهترین زمان مصرف داروهای بیماری‌های روحی و روانی به نوع دارو و شرایط فرد بستگی دارد. بعضی داروها ممکن است صبح مصرف شوند، بعضی شب و برخی در ساعات مشخص دیگری از روز. عواملی مانند خواب‌آلودگی، بی‌خوابی، نوع بیماری، شکل دارویی و سایر داروهای مصرفی می‌توانند در تعیین زمان مصرف نقش داشته باشند. بنابراین بهتر است زمان مصرف دقیق طبق نسخه پزشک یا دستور داروساز باشد.
آیا داروهای ضدافسردگی را باید صبح مصرف کرد؟
خیر، تمام داروهای ضدافسردگی الزاماً صبح مصرف نمی‌شوند. نوع دارو و واکنش بدن فرد اهمیت دارد. برخی افراد ممکن است با یک دارو خواب‌آلود شوند و برخی دیگر تغییراتی در خواب تجربه کنند. به همین دلیل پزشک ممکن است زمان مصرف را متناسب با شرایط فرد تعیین کند و تغییر خودسرانه ساعت مصرف توصیه نمی‌شود.
داروهای ضدافسردگی چه مدت بعد اثر می‌کنند؟
اثر داروهای ضدافسردگی معمولاً فوری نیست و برای مشاهده اثر کامل ممکن است چند هفته زمان لازم باشد. NIMH بازه‌ای حدود ۴ تا ۸ هفته را برای اثر کامل بسیاری از داروهای ضدافسردگی مطرح می‌کند، هرچند پاسخ افراد متفاوت است.
آیا داروهای اضطراب اعتیادآور هستند؟
همه داروهای مورد استفاده برای اضطراب خطر وابستگی یکسانی ندارند. بنزودیازپین‌ها مانند آلپرازولام و کلونازپام می‌توانند خطر سوءمصرف، وابستگی جسمی و علائم ترک داشته باشند. FDA درباره این خطرات هشدار داده است و تأکید می‌کند که این داروها نباید بدون برنامه پزشکی به صورت ناگهانی قطع شوند.
آیا لیتیوم را باید شب مصرف کرد؟
طبق اطلاعات NHS، لیتیوم معمولاً یک بار در روز و اغلب شب مصرف می‌شود و توصیه می‌شود زمان مصرف آن تا حد امکان ثابت باشد. با این حال، برنامه مصرف هر فرد باید طبق دستور پزشک باشد و مصرف لیتیوم به پایش سطح دارو و بررسی‌های پزشکی نیاز دارد.
آیا لیتیوم را می‌توان همراه غذا مصرف کرد؟
بله، طبق اطلاعات NHS لیتیوم را می‌توان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. نکته مهم این است که دارو مطابق برنامه مشخص مصرف شود و فرد بدون نظر پزشک مقدار یا زمان مصرف آن را تغییر ندهد.
آیا می‌توان داروی روان‌پزشکی را وقتی حالم بهتر شد قطع کرد؟
بهتر شدن علائم به معنی آن نیست که دارو را می‌توان خودسرانه قطع کرد. قطع بعضی داروها ممکن است باعث بازگشت علائم یا بروز علائم ترک شود. NIMH توصیه می‌کند افراد داروهای تجویزشده را بدون کمک متخصص قطع نکنند.
آیا داروهای ضدافسردگی برای افراد مبتلا به اختلال دوقطبی مناسب هستند؟
در برخی شرایط ممکن است داروی ضدافسردگی در کنار درمان‌های دیگر استفاده شود، اما در اختلال دوقطبی نباید خودسرانه یا به تنهایی مصرف شود. NIMH اشاره می‌کند که ضدافسردگی‌ها در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی ممکن است خطر تحریک دوره شیدایی یا چرخه سریع تغییرات خلق را افزایش دهند.
آیا داروهای ضدروان‌پریشی فقط برای اسکیزوفرنی هستند؟
خیر. داروهای ضدروان‌پریشی علاوه بر اسکیزوفرنی، در برخی شرایط دیگر مانند اختلال دوقطبی و بعضی اختلالات همراه با علائم روان‌پریشی نیز استفاده می‌شوند. انتخاب دارو و کاربرد آن به تشخیص پزشک بستگی دارد.
اگر یک نوبت دارو را فراموش کنیم، آیا باید دو برابر مصرف کنیم؟
خیر، به طور کلی نباید برای جبران نوبت فراموش‌شده خودسرانه دو برابر دارو مصرف کرد. دستور مربوط به نوبت فراموش‌شده به داروی مشخص بستگی دارد. برای لیتیوم نیز NHS صراحتاً توصیه می‌کند دو نوبت همزمان مصرف نشود.
جمع بندی
انواع داروهای بیماری‌های روحی و روانی شامل گروه‌های مختلفی مانند داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب، ضدروان‌پریشی، تثبیت‌کننده‌های خلق و برخی داروهای مورد استفاده برای ADHD هستند. هر گروه کاربرد متفاوتی دارد و حتی داروهای یک گروه نیز ممکن است از نظر زمان مصرف، عوارض و نحوه اثرگذاری با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
زمان مصرف داروهای روان‌پزشکی نیز یک قانون ثابت ندارد. بعضی داروها ممکن است به دلیل اثرشان بر خواب یا هوشیاری در ساعت خاصی مصرف شوند و برخی دیگر باید در ساعت مشخص و به صورت منظم مصرف شوند. لیتیوم نمونه‌ای از داروهایی است که معمولاً یک بار در روز و اغلب شب مصرف می‌شود و نیاز به پایش پزشکی دارد.
در مورد بنزودیازپین‌ها نیز خطر وابستگی و علائم ترک اهمیت زیادی دارد و قطع ناگهانی آنها می‌تواند خطرناک باشد.
در نهایت، داروهای بیماری‌های روحی و روانی باید بر اساس تشخیص و نسخه پزشک مصرف شوند. تغییر مقدار دارو، جابه‌جایی زمان مصرف یا قطع ناگهانی آن بدون مشورت با پزشک می‌تواند مشکل‌ساز باشد. اگر درباره زمان مصرف یک داروی مشخص، عوارض یا تداخل آن سؤال دارید، بهتر است نام دقیق دارو و شکل آن را با پزشک یا داروساز مطرح کنید.
.
یک نظر
مژگان
بخاطر تحریم ها دوز داروها رو کم کردن