.
انواع داروهای قلب و زمان مصرف آنها
داروهای قلبی یکی از مهمترین بخشهای درمان بیماریهای قلب و عروق هستند. این داروها برای کنترل فشار خون، کاهش کلسترول، جلوگیری از تشکیل لخته خون، کنترل ضربان قلب، کاهش علائم نارسایی قلبی و درمان بیماریهایی مانند آنژین، آریتمی و برخی مشکلات عروق کرونر استفاده میشوند.
داروهای قلبی گروه بسیار گستردهای دارند و هر دارو برای شرایط خاصی تجویز میشود. به همین دلیل نمیتوان یک داروی مشخص را برای همه بیماران قلبی مناسب دانست. انتخاب دارو به نوع بیماری، فشار خون، ضربان قلب، عملکرد کلیه و کبد، میزان کلسترول، سابقه سکته قلبی یا مغزی و سایر شرایط بیمار بستگی دارد.
در این مقاله از مجله اینترنتی رفیق با انواع داروهای قلب، کاربرد آنها، زمان معمول مصرف، عوارض احتمالی و نکات مهم درباره مصرف صحیح داروهای قلبی آشنا میشویم.
توجه پزشکی: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین نسخه پزشک نیست. داروهای قلبی را بدون تجویز مصرف نکنید و دوز یا زمان مصرف داروی تجویزشده را بدون مشورت پزشک تغییر ندهید.
داروهای قلبی چیستند؟
داروهای قلبی به مجموعهای از داروها گفته میشود که برای درمان یا کنترل بیماریهای قلب و عروق مورد استفاده قرار میگیرند.
این داروها میتوانند با مکانیسمهای مختلفی عمل کنند؛ برای مثال:
- کاهش فشار خون
- کاهش ضربان قلب
- کاهش فشار واردشده به قلب
- کاهش کلسترول خون
- جلوگیری از تشکیل لخته
- کاهش تجمع مایعات در بدن
- باز کردن عروق خونی
- کنترل ریتم غیرطبیعی قلب
- کاهش علائم نارسایی قلبی
انجمن قلب آمریکا گروههایی مانند داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت، مهارکنندههای ACE، مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین، بتابلوکرها، مسدودکنندههای کانال کلسیم، داروهای کاهنده کلسترول، دیورتیکها و گشادکنندههای عروقی را در میان داروهای مهم قلبی قرار میدهد.
انواع داروهای قلب
داروهای فشار خون
فشار خون بالا یکی از عوامل مهم خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی است.
برای کنترل فشار خون از گروههای مختلف دارویی استفاده میشود، از جمله:
- مهارکنندههای ACE
- داروهای ARB
- بتابلوکرها
- مسدودکنندههای کانال کلسیم
- داروهای ادرارآور
- برخی داروهای گشادکننده عروق
انتخاب دارو بر اساس شرایط فرد انجام میشود و ممکن است یک بیمار به یک دارو و بیمار دیگری به ترکیبی از چند دارو نیاز داشته باشد.
داروهای مهارکننده ACE
داروهایی مانند:
- لیزینوپریل
- انالاپریل
- رامیپریل
- کاپتوپریل
در گروه مهارکنندههای ACE قرار دارند.
این داروها باعث شل شدن عروق و کاهش فشار خون میشوند و در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی نیز کاربرد دارند.
زمان مصرف داروهای ACE
زمان مصرف به داروی مشخص و نسخه پزشک بستگی دارد.
برای مثال، رامیپریل معمولاً یک یا دو بار در روز مصرف میشود و بهتر است هر روز در ساعت ثابتی مصرف شود. در برخی افراد، اولین دوز ممکن است قبل از خواب تجویز شود، زیرا دارو میتواند در شروع درمان باعث سرگیجه شود.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس نام گروه دارویی، ساعت مصرف را برای خود تعیین کرد.
داروهای ARB
داروهایی مانند:
- لوزارتان
- والزارتان
- کاندسارتان
- تلمیسارتان
در گروه داروهای مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین یا ARB قرار میگیرند.
این داروها با شل کردن عروق به کاهش فشار خون کمک میکنند و در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی نیز استفاده میشوند.
زمان مصرف داروهای ARB
بسیاری از داروهای این گروه یک بار در روز مصرف میشوند و معمولاً میتوان آنها را در ساعت مشخصی از روز مصرف کرد.
مهمترین نکته، رعایت دستور پزشک و مصرف منظم دارو است.
بتابلوکرها
بتابلوکرها از داروهای مهم قلبی هستند و میتوانند ضربان قلب و فشار خون را کاهش دهند.
نمونههای شناختهشده عبارتاند از:
- متوپرولول
- بیزوپرولول
- آتنولول
- کارودیلول
- پروپرانولول
- نبیوولول
این داروها در شرایطی مانند فشار خون بالا، برخی آریتمیها، آنژین و بعضی انواع نارسایی قلبی استفاده میشوند.
زمان مصرف بتابلوکرها
زمان مصرف به نوع دارو و تعداد دفعات تجویزشده بستگی دارد.
اگر دارو یک بار در روز تجویز شده باشد، معمولاً توصیه میشود هر روز در ساعت مشخصی مصرف شود.
قطع ناگهانی بتابلوکرها میتواند خطرناک باشد و نباید بدون نظر پزشک انجام شود.
داروهای ادرارآور قلب
داروهای ادرارآور یا دیورتیکها با افزایش دفع آب و سدیم از بدن، به کاهش تجمع مایعات و در بعضی موارد کاهش فشار خون کمک میکنند.
از داروهای شناختهشده این گروه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فوروزماید
- تورسماید
- هیدروکلروتیازید
- اینداپامید
- اسپیرونولاکتون
- آمیلوراید
این داروها بهخصوص در برخی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی و افرادی که دچار تجمع مایعات و ورم هستند، کاربرد دارند.
زمان مصرف فوروزماید
فوروزماید باعث افزایش ادرار میشود.
اگر یک بار در روز مصرف شود، معمولاً مصرف آن در صبح توصیه میشود تا نیاز به دفع ادرار در طول شب کمتر شود.
در صورت تجویز دو بار در روز، دوز دوم معمولاً در اواخر بعدازظهر قرار میگیرد، نه نزدیک زمان خواب.
البته زمان دقیق باید مطابق نسخه پزشک باشد.
داروهای کاهنده کلسترول
یکی از مهمترین گروههای داروهای قلبی، داروهای کاهشدهنده کلسترول هستند.
معروفترین آنها استاتینها هستند.
از نمونههای این گروه میتوان به:
- آتورواستاتین
- روزوواستاتین
- سیمواستاتین
- پراواستاتین
- فلوواستاتین
اشاره کرد.
این داروها با کاهش کلسترول LDL میتوانند به کاهش خطر بیماریهای قلبی و عروقی کمک کنند.
زمان مصرف استاتین ها
زمان مصرف استاتینها به نوع دارو بستگی دارد.
برای مثال، آتورواستاتین معمولاً یک بار در روز و در ساعت ثابت مصرف میشود و میتواند با غذا یا بدون غذا مصرف شود.
در مقابل، سیمواستاتین معمولاً در ساعات شب مصرف میشود.
بنابراین نمیتوان گفت همه استاتینها باید شب مصرف شوند.
داروهای ضدپلاکت
داروهای ضدپلاکت از تشکیل لخته با جلوگیری از چسبیدن پلاکتها به یکدیگر جلوگیری میکنند.
از نمونههای شناختهشده آنها:
- آسپیرین
- کلوپیدوگرل
- تیکاگرلور
- پراسوگرل
هستند.
این داروها در برخی بیماران پس از سکته قلبی، قرار دادن استنت و برخی بیماریهای عروق کرونر تجویز میشوند.
زمان مصرف آسپیرین قلبی
زمان مصرف آسپیرین به نسخه پزشک و شرایط بیمار بستگی دارد.
مهمتر از صبح یا شب بودن، مصرف منظم و طبق دستور پزشک است.
آسپیرین میتواند خطر خونریزی ایجاد کند و نباید برای پیشگیری قلبی بدون توصیه پزشک شروع شود.
داروهای ضدانعقاد
داروهای ضدانعقاد که گاهی به آنها «رقیقکننده خون» گفته میشود، توانایی تشکیل لخته خون را کاهش میدهند.
از نمونههای شناختهشده:
- وارفارین
- آپیکسابان
- ریواروکسابان
- دابیگاتران
- ادوکسابان
- هپارین
هستند.
این داروها در شرایطی مانند برخی انواع فیبریلاسیون دهلیزی، وجود لخته و بعضی مشکلات دریچه قلب کاربرد دارند.
زمان مصرف وارفارین
وارفارین معمولاً باید هر روز در ساعت تقریباً ثابت مصرف شود و اغلب مصرف عصر یا شب توصیه میشود.
دلیل انتخاب عصر برای برخی بیماران این است که امکان بررسی نتیجه INR و اعمال تغییرات لازم در دوز قبل از مصرف دوز همان روز وجود داشته باشد.
دوز وارفارین باید بر اساس آزمایش INR و نظر تیم درمان تنظیم شود.
نکته مهم درباره وارفارین
افرادی که وارفارین مصرف میکنند باید پزشک و دندانپزشک خود را از مصرف آن مطلع کنند.
همچنین تغییرات عمده در رژیم غذایی، بعضی داروها، مکملها و الکل میتواند روی درمان وارفارین اثر بگذارد.
داروهای ضدآریتمی
آریتمی به اختلال در ریتم طبیعی قلب گفته میشود.
برای بعضی اختلالات ریتم قلب از داروهای ضدآریتمی استفاده میشود.
نمونههایی از این داروها عبارتاند از:
- آمیودارون
- سوتالول
- فلکاینید
- پروپافنون
- دروندارون
- دوفتیلاید
انتخاب دارو به نوع آریتمی و شرایط بیمار بستگی دارد و برخی از این داروها نیازمند پایش پزشکی دقیق هستند.
زمان مصرف داروهای ضدآریتمی
زمان مصرف بر اساس داروی تجویزشده متفاوت است.
بعضی داروها یک بار در روز و بعضی دو بار یا بیشتر مصرف میشوند.
به دلیل اهمیت کنترل ریتم قلب، تغییر ساعت مصرف یا قطع این داروها بدون مشورت پزشک توصیه نمیشود.
داروهای گشادکننده عروق
گشادکنندههای عروق باعث بازتر شدن رگها و کاهش فشار واردشده بر قلب میشوند.
از نمونههای آنها میتوان به:
- نیتروگلیسیرین
- ایزوسورباید مونو نیترات
- ایزوسورباید دی نیترات
- هیدرالازین
اشاره کرد.
برخی نیتراتها برای کنترل درد قفسه سینه ناشی از آنژین استفاده میشوند.
نیتروگلیسیرین برای درد قلبی
نیتروگلیسیرین ممکن است به شکل قرص زیرزبانی، اسپری یا اشکال دیگر تجویز شود.
نحوه مصرف آن باید دقیقاً مطابق دستور پزشک باشد.
اگر فردی دچار درد شدید یا جدید قفسه سینه، تنگی نفس شدید، تعریق سرد، ضعف ناگهانی یا درد منتشرشونده به بازو یا فک شود، نباید صرفاً به مصرف دارو اکتفا کند و باید فوراً ارزیابی اورژانسی دریافت کند.
داروهای نارسایی قلبی
درمان نارسایی قلبی ممکن است به ترکیبی از چند گروه دارویی نیاز داشته باشد.
بسته به نوع نارسایی قلبی، پزشک ممکن است از داروهایی مانند:
- مهارکنندههای ACE
- ARBها
- بتابلوکرها
- دیورتیکها
- آنتاگونیستهای آلدوسترون مانند اسپیرونولاکتون
- برخی داروهای دیگر
استفاده کند.
انتخاب ترکیب دارویی باید بر اساس نوع نارسایی قلبی و شرایط فرد انجام شود.
جدول انواع داروهای قلب و زمان مصرف
| گروه دارویی | نمونه | کاربرد کلی | زمان معمول مصرف |
|---|---|---|---|
| بتابلوکر | متوپرولول، بیزوپرولول | کنترل فشار و ضربان | طبق نسخه، در ساعت ثابت |
| ACE | رامیپریل، لیزینوپریل | فشار خون و برخی بیماریهای قلبی | معمولاً زمان ثابت روزانه |
| ARB | لوزارتان، والزارتان | فشار خون و برخی بیماریهای قلبی | معمولاً زمان ثابت روزانه |
| استاتین | آتورواستاتین، سیمواستاتین | کاهش LDL | بسته به نوع دارو |
| دیورتیک | فوروزماید | کاهش تجمع مایعات | معمولاً صبح در مصرف روزانه |
| ضدپلاکت | آسپیرین، کلوپیدوگرل | جلوگیری از تشکیل برخی لختهها | طبق نسخه |
| ضدانعقاد | وارفارین، آپیکسابان | کاهش خطر لخته | طبق نوع دارو و نسخه |
| ضدآریتمی | آمیودارون، سوتالول | کنترل برخی اختلالات ریتم | طبق نسخه |
| نیترات | نیتروگلیسیرین | کنترل آنژین | طبق دستور پزشک |
این جدول نسخه درمانی نیست. زمان مصرف دقیق هر دارو ممکن است بر اساس نوع فرآورده، دوز و شرایط بیمار متفاوت باشد.
بهترین زمان مصرف داروهای قلبی چه زمانی است؟
پاسخ واحدی برای همه داروهای قلبی وجود ندارد.
به طور کلی:
داروهای یک بار در روز
بسیاری از آنها باید هر روز در ساعت مشخصی مصرف شوند.
داروهای ادرارآور
به دلیل افزایش دفع ادرار، بعضی دیورتیکها معمولاً صبح مصرف میشوند. فوروزماید نمونهای از این داروهاست.
برخی استاتینها
زمان مصرف به نوع استاتین بستگی دارد. سیمواستاتین معمولاً شب مصرف میشود، در حالی که آتورواستاتین میتواند در زمان ثابتی از روز مصرف شود.
وارفارین
معمولاً در ساعت ثابتی از عصر یا شب مصرف میشود و نیاز به کنترل INR دارد.
داروهای فشار خون
زمان مصرف بسته به دارو و شرایط فرد متفاوت است. برخی داروها ممکن است صبح و برخی در زمان دیگری تجویز شوند.
آیا داروهای قلب را باید قبل از غذا خورد؟
همه داروهای قلبی شرایط یکسانی ندارند.
برخی داروها را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد، در حالی که برای برخی داروها زمان مصرف نسبت به غذا اهمیت دارد.
برای مثال، رامیپریل را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد و آتورواستاتین نیز با غذا یا بدون غذا قابل مصرف است.
بنابراین همیشه باید بروشور دارو یا دستور پزشک و داروساز را ملاک قرار داد.
اگر یک نوبت داروی قلب را فراموش کنیم چه کنیم؟
پاسخ به این سؤال به نوع دارو بستگی دارد.
در بسیاری از داروها، اگر زمان نوبت بعدی نزدیک باشد، نباید برای جبران، دو برابر دارو مصرف کرد.
برای نمونه، در دستور مصرف رامیپریل و آتورواستاتین توصیه شده است که در صورت نزدیک بودن نوبت بعدی، دوز فراموششده مصرف نشود و دوز بعدی در زمان معمول مصرف شود.
برای داروهایی مانند وارفارین یا داروهای ضدانعقاد، دستور فراموشی دوز میتواند متفاوت باشد و باید طبق دستور پزشک یا کلینیک مربوطه عمل کرد.
آیا میتوان داروی قلب را ناگهان قطع کرد؟
در بسیاری از موارد خیر.
برخی داروهای قلبی مانند بتابلوکرها نباید بدون نظر پزشک بهطور ناگهانی قطع شوند.
همچنین قطع خودسرانه داروهای فشار خون، ضدانعقاد، ضدپلاکت یا داروهای نارسایی قلبی میتواند خطرناک باشد.
انجمن قلب آمریکا نیز تأکید میکند که داروهای قلبی نباید بدون مشورت متخصص قطع یا از نظر مقدار و دفعات مصرف تغییر داده شوند.
تداخل داروهای قلبی با داروهای دیگر
تداخل دارویی یکی از موضوعات مهم در مصرف داروهای قلبی است.
برخی داروهای بدون نسخه، مسکنها، مکملها و داروهای گیاهی ممکن است با داروهای قلبی تداخل داشته باشند.
به همین دلیل بهتر است پزشک و داروساز از تمام داروها و مکملهایی که مصرف میکنید اطلاع داشته باشند.
تداخل آسپیرین و ایبوپروفن
اگر فردی آسپیرین را برای پیشگیری قلبی مصرف میکند، مصرف همزمان ایبوپروفن ممکن است با اثر محافظتی آسپیرین تداخل ایجاد کند.
FDA توصیه میکند این افراد درباره زمانبندی مصرف این دو دارو با پزشک مشورت کنند.
داروهای قلبی و گریپ فروت
برخی داروهای قلبی و بهخصوص بعضی داروهای کاهنده کلسترول میتوانند با گریپفروت یا آب گریپفروت تداخل داشته باشند.
بنابراین اگر داروی قلبی مصرف میکنید، درباره مصرف گریپفروت از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
عوارض احتمالی داروهای قلبی
هر گروه دارویی عوارض خاص خود را دارد.
برخی عوارض احتمالی عبارتاند از:
- سرگیجه
- افت فشار خون
- خستگی
- کاهش ضربان قلب
- افزایش دفعات ادرار
- تغییر سطح پتاسیم
- سرفه خشک
- ناراحتی گوارشی
- سردرد
- افزایش خطر خونریزی
نوع و شدت عوارض به داروی مورد استفاده و وضعیت فرد بستگی دارد.
برای مثال، بتابلوکرها میتوانند باعث خستگی، سرگیجه یا کند شدن ضربان قلب شوند و دیورتیکها ممکن است باعث تغییر برخی املاح بدن و کمآبی شوند.
داروهای قلبی و فشار خون پایین
گاهی داروهای قلبی میتوانند فشار خون را بیش از حد کاهش دهند.
علائم احتمالی شامل:
- سرگیجه
- ضعف
- تاری دید
- احساس سبکی سر
- غش
است.
اگر چنین علائمی بهصورت مکرر ایجاد شود، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد؛ بلکه باید پزشک از وضعیت بیمار مطلع شود.
داروهای قلبی و ضربان پایین
برخی داروها مانند بتابلوکرها و بعضی داروهای کنترل ریتم میتوانند ضربان قلب را کاهش دهند.
اگر ضربان قلب بسیار پایین همراه با ضعف، سرگیجه، غش یا تنگی نفس ایجاد شود، نیاز به ارزیابی پزشکی وجود دارد.
چه کسانی باید درباره داروهای قلبی احتیاط بیشتری کنند؟
افراد زیر باید هنگام مصرف داروهای قلبی پزشک خود را از شرایطشان مطلع کنند:
- افراد مبتلا به بیماری کلیوی
- افراد مبتلا به بیماری کبدی
- افراد دارای فشار خون پایین
- افراد دارای ضربان قلب پایین
- زنان باردار یا افرادی که قصد بارداری دارند
- افراد دارای حساسیت دارویی
- سالمندان
- افرادی که چند دارو را همزمان مصرف میکنند
- افرادی که داروهای گیاهی یا مکمل مصرف میکنند
برای برخی داروهای فشار خون، بارداری اهمیت ویژهای دارد و بعضی داروها در دوران بارداری مناسب نیستند.
نکات مهم برای مصرف صحیح داروهای قلبی
برای مصرف ایمنتر داروهای قلبی:
- دارو را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید.
- ساعت مصرف را تا حد امکان ثابت نگه دارید.
- بدون مشورت پزشک دوز را تغییر ندهید.
- دارو را ناگهان قطع نکنید.
- داروهای مصرفی خود را در یک فهرست ثبت کنید.
- مکملها و داروهای گیاهی را نیز به پزشک اطلاع دهید.
- قبل از مصرف مسکنهای بدون نسخه با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
- در صورت ایجاد عارضه شدید، پیگیری پزشکی انجام دهید.
- داروهای خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
- در هر مراجعه پزشکی، فهرست داروهای خود را همراه داشته باشید.
انجمن قلب آمریکا نیز نگهداری فهرستی از داروهای نسخهای، داروهای بدون نسخه و مکملها و اطلاع دادن آن به متخصصان سلامت را توصیه میکند.
علائم هشدار در بیماران قلبی
برخی علائم نیازمند ارزیابی فوری هستند.
اگر درد شدید یا جدید قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، ضعف ناگهانی، اختلال تکلم یا علائم مشابه سکته مغزی ایجاد شد، باید فوراً با اورژانس تماس گرفت.
همچنین در افرادی که داروی ضدانعقاد مصرف میکنند، خونریزی شدید، خون در ادرار یا مدفوع، مدفوع سیاه، استفراغ خونی یا خونریزیای که متوقف نمیشود، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
سوالات متداول درباره داروهای قلب
بهترین داروی قلب چیست؟
یک داروی واحد به عنوان بهترین داروی قلب برای همه افراد وجود ندارد. انتخاب دارو به نوع بیماری قلبی، فشار خون، ضربان قلب، کلسترول، عملکرد کلیه و سایر شرایط بیمار بستگی دارد.
قرص قلب را صبح بخوریم یا شب؟
بستگی به نوع دارو دارد. برخی داروها صبح، برخی شب و برخی در هر ساعت ثابتی از روز مصرف میشوند. برای مثال، فوروزماید معمولاً صبح مصرف میشود، در حالی که سیمواستاتین معمولاً شب مصرف میشود.
آیا همه داروهای قلبی باید بعد از غذا مصرف شوند؟
خیر. بعضی داروهای قلبی با غذا یا بدون غذا قابل مصرف هستند و برای برخی داروها شرایط متفاوت است. دستور روی بسته و نسخه پزشک باید رعایت شود.
آیا میتوان داروی قلب را خودسرانه قطع کرد؟
خیر. قطع ناگهانی بعضی داروهای قلبی میتواند خطرناک باشد و تغییر درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
آیا آسپیرین داروی قلب است؟
آسپیرین یک داروی ضدپلاکت است که در شرایط مشخص قلبی و عروقی برای کاهش خطر تشکیل برخی لختهها استفاده میشود. مصرف آن برای پیشگیری قلبی باید با نظر پزشک باشد، زیرا میتواند خطر خونریزی ایجاد کند.
داروی قلب برای تپش قلب چیست؟
تپش قلب علتهای مختلفی دارد و درمان آن به علت اصلی بستگی دارد. برخی بتابلوکرها یا داروهای ضدآریتمی در شرایط مشخص استفاده میشوند، اما نباید بدون تشخیص علت تپش قلب مصرف شوند.
داروی قلب برای فشار خون بالا چیست؟
گروههای مختلفی مانند ACE inhibitors، ARBها، بتابلوکرها، دیورتیکها و مسدودکنندههای کانال کلسیم برای شرایط مختلف استفاده میشوند. انتخاب دارو به وضعیت بیمار بستگی دارد.
آیا داروهای قلبی باید همیشه مصرف شوند؟
برخی داروهای قلبی ممکن است برای مدت طولانی یا حتی مادامالعمر تجویز شوند، اما مدت درمان به بیماری و شرایط فرد بستگی دارد. تصمیم درباره ادامه یا قطع دارو باید توسط پزشک انجام شود.
جمع بندی
انواع داروهای قلبی شامل گروههای متعددی مانند بتابلوکرها، مهارکنندههای ACE، داروهای ARB، دیورتیکها، استاتینها، داروهای ضدپلاکت، ضدانعقادها، داروهای ضدآریتمی و گشادکنندههای عروق هستند.
هر کدام از این داروها کاربرد خاصی دارند و زمان مصرف آنها نیز یکسان نیست. برای مثال، فوروزماید معمولاً صبح مصرف میشود، سیمواستاتین معمولاً شب مصرف میشود و بسیاری از داروهای دیگر باید در ساعت ثابتی از روز مصرف شوند.
نکته مهم این است که زمان مصرف داروی قلب باید بر اساس نسخه پزشک، نوع دارو و شرایط بیمار تعیین شود. تغییر خودسرانه ساعت مصرف، افزایش یا کاهش دوز و قطع ناگهانی بعضی داروها میتواند خطرناک باشد.
همچنین در صورت مصرف داروهای قلبی، بهتر است پزشک و داروساز از تمام داروها، مکملها و داروهای بدون نسخهای که استفاده میکنید اطلاع داشته باشند تا احتمال تداخل دارویی کاهش پیدا کند.
.





































































































































































































































